بیشترین و کمترین نرخ پسانداز خانوار در اروپا
نرخ خالص پسانداز خانوار در اروپا از منفی ۹.۳ درصد در یونان تا ۱۴.۷ درصد در سوئد و مجارستان متغیر است. کارشناسان، احتیاط برای روز مبادا و بازنشستگی را مهمترین دلایل پسانداز میدانند.
مردم به دلایل مختلفی پسانداز میکنند. این کار به آنها کمک میکند تا ثروت بسازند و برای هزینههای پیشبینینشده آماده شوند. یک مطالعه جدید نشان داده است که نزدیک به دو سوم اروپاییها به دلایل احتیاطی پسانداز میکنند، درحالیکه برای نیمی از آنها، بازنشستگی مهمترین انگیزه است.
به گزارش یورونیوز، نرخ خالص پسانداز خانوار در سراسر اروپا بسیار متفاوت است. یونان تنها کشوری است که در آن خانوارها بیش از درآمد خود هزینه میکنند. کارشناسان، دلایل احتیاطی و تامین هزینههای بازنشستگی را به عنوان انگیزههای اصلی پسانداز معرفی میکنند.
نرخ پسانداز در کشورهای اروپایی
نرخ خالص پسانداز خانوار نشاندهنده بخشی از درآمد خانوار است که صرف مصرف نهایی نمیشود. بر اساس آمار سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، این نرخ در سراسر اروپا بسیار متفاوت است. در سالهای ۲۰۲۴ یا ۲۰۲۵، این نرخ از منفی ۹.۳ درصد در یونان تا ۱۴.۷ درصد در سوئد و مجارستان متغیر بوده درحالیکه میانگین اتحادیه اروپا کمتر از ۸.۱ درصد است.
یونان تنها کشوری است که نرخ پسانداز آن منفی است. این بدان معناست که خانوارهای یونانی بیش از درآمد خالص قابل تصرف خود هزینه میکنند و یا از پساندازهای انباشتهشده برداشت میکنند یا برای تامین مخارج خود وام میگیرند.
در کنار مجارستان و سوئد، نرخ پسانداز در جمهوری چک (۱۳.۷ درصد)، فرانسه (۱۲.۸ درصد)، آلمان (۱۰.۳ درصد) و هلند (۱۰.۲ درصد) نیز از ۱۰ درصد فراتر رفته است. اسپانیا (۹.۲ درصد) و ایرلند (۹ درصد) نیز بالاتر از میانگین اتحادیه اروپا قرار دارند. در حالی که فرانسه، آلمان و اسپانیا نرخ پسانداز بالاتری از میانگین اتحادیه اروپا دارند، بریتانیا (۴.۷ درصد) و ایتالیا (۳.۲ درصد) ارقام پایینتری را نسبت به میانگین اروپا ثبت میکنند.
همچنین در لتونی نرخ پسانداز صفر است، یعنی خانوارها تمام درآمد خود را خرج میکنند. اسلواکی (۲ درصد)، استونی (۳ درصد)، پرتغال (۳.۴ درصد) و لیتوانی (۳.۸ درصد) همگی زیر ۴ درصد قرار دارند. دو کشور نوردیک نیز زیر میانگین اتحادیه اروپا هستند: در دانمارک نرخ پسانداز ۷.۵ درصد و در فنلاند ۴.۴ درصد است.
مشکلات محاسبه نرخ پسانداز
«مایکل هالیاسوس»، استاد دانشگاه گوته در فرانکفورت، به یورونیوز گفت: «محاسبه نرخ پسانداز خانوار بسیار دشوار است و مقایسه آن در میان کشورها حتی دشوارتر است.» او به مشکلات اندازهگیری درآمد قابل تصرف و مصرف خانوار اشاره کرد. درآمد اغلب به دلیل ترس از مقامات مالیاتی یا نگرانیهای محرمانه، اشتباه گزارش میشود یا اصلا گزارش نمیشود. از سوی دیگر، ثبت مصرف در نظرسنجیها نیز دشوار است و رویکردهای مختلف برای حل این مشکلات میتواند در کشورها متفاوت باشد.
وضعیت ویژه یونان
هالیاسوس اشاره کرد که یونان در اوج بحران بدهی خود در سال ۲۰۱۵، بالاترین سهم خانوارهای دارای مصرف بیش از درآمد را در اتحادیه اروپا ثبت کرده بود. حتی در سال ۲۰۲۰، در دوران همهگیری کووید-۱۹ که فرصتهای مصرف به شدت کاهش یافت، یونان پس از رومانی در رتبه دوم قرار داشت.
نرخ پسانداز یونان در اوایل دهه ۲۰۰۰ عمدتا مثبت بود، اما از سال ۲۰۱۰ و با آغاز بحران بدهی، به شدت کاهش یافت و در سال ۲۰۱۳ به پایینترین حد خود یعنی منفی ۱۶.۵ درصد رسید. این نرخ هرگز به طور کامل بهبود نیافت. این نرخ پس از نزدیک شدن به صفر در سال ۲۰۲۱، دوباره در سال ۲۰۲۲ به منفی ۱۲.۲ درصد کاهش یافت و از آن زمان تاکنون در حدود منفی ۹ درصد باقی مانده است. میانگین اتحادیه اروپا در همین دوره نسبتا پایدار بود و در سال ۲۰۲۰ به دلیل قرنطینههای همهگیری و کاهش فرصتهای مصرف، جهش کوتاهمدتی به ۱۲.۴ درصد داشت.
نقش شبکههای تامین اجتماعی
«چارلز یوجی هوریوکا» و «لوئیجی ونچورا» در مقالهای به سال ۲۰۲۵، نشان دادند که میزان سخاوت شبکههای تامین اجتماعی بر انگیزههای پسانداز فردی تاثیر میگذارد. در کشورهایی که سیستم بازنشستگی عمومی سخاوتمندانهای دارند، مردم کمتر برای بازنشستگی پسانداز میکنند. همچنین در کشورهایی که سیستم بهداشت عمومی قوی دارند، افراد کمتر برای هزینههای پیشبینینشده پسانداز میکنند. آنها در مقاله خود میگویند: «این یافتهها نشان میدهند که انگیزههای بازنشستگی و احتیاطی انگیزههای غالب پسانداز در اروپا هستند و نشان دهنده ناکافی بودن شبکههای تامین اجتماعی در اروپا است.»