بزرگترین شهرها، سهم اندکی از جمعیت کشورهای بزرگ را تشکیل میدهند
دادههای بانک جهانی نشان میدهد تنها ۱۶ درصد از جمعیت شهری جهان در بزرگترین شهر کشور خود زندگی میکنند.
نقشه تازهای بر پایه دادههای بانک جهانی نشان میدهد که سهم جمعیت شهری ساکن در بزرگترین شهر هر کشور در جهان به طور متوسط تنها ۱۶ درصد است، اما این نسبت در کشورهای مختلف تفاوتی چشمگیر دارد.
این بررسی که وبسایت «ویژوال کپیتالیست» آن را منتشر کرده، نشان میدهد در کشورهای پهناوری مانند آمریکا، چین، هند و روسیه، کمتر از ۱۰ درصد از جمعیت در بزرگترین منطقه کلانشهری زندگی میکنند. در مقابل، شهر-کشور سنگاپور و مناطق ویژه اداری هنگکنگ و ماکائو در چین، با بالاترین سطح تمرکز، نزدیک به ۱۰۰ درصد جمعیت خود را در این مناطق متمرکز کردهاند.
تفاوتهای منطقهای در اروپا و آمریکا
در اروپا نیز الگوهای متفاوتی دیده میشود. حدود یکپنجم از مردم بریتانیا، اسپانیا و فرانسه در پایتختها و بزرگترین شهرهای خود ساکن هستند، درحالیکه جمعیت در آلمان و لهستان پراکندگی بسیار بیشتری دارد. کشورهای حوزه بالتیک، بهویژه استونی و لتونی، با سهم ۴۷ تا ۴۸ درصدی، بالاترین میزان تمرکز جمعیت در پایتخت را در اتحادیه اروپا دارند.
در قاره آمریکا نیز موقعیتها متفاوت است. شهرهای عظیمی مانند سائوپائولو، مکزیکوسیتی، نیویورک و تورنتو، سهم نسبتا کوچکی از جمعیت کل کشورها را در خود جای دادهاند. این درحالی است که پایتختهای کوچکتری مانند لیما، آسونسیون و مونتهویدئو سهم بسیار بیشتری از جمعیت کشورهای خود را متمرکز کردهاند.
مفهوم «شهرهای نخستین»
این گزارش به مفهوم «شهر نخستین» نیز پرداخته که نخستین بار در سال ۱۹۳۹ توسط جغرافیدانی به نام مارک جفرسون مطرح شد. او این اصطلاح را برای توصیف شهری به کار برد که «حداقل دو برابر بزرگترین شهر بعدی کشور و بیش از دو برابر آن مهمتر هستند». پایتختهایی مانند الجزیره، پاریس، بانکوک و بوئنوس آیرس نمونههای کلاسیک این پدیدهاند که بهعنوان مراکز اقتصادی، جمعیتی و اجتماعی کشورهای خود عمل میکنند.
در کشورهای دارای «شهر نخستین»، تمرکز شدید تولید اقتصادی، زیرساختها و مهاجرت داخلی در یک منطقه کلانشهری دیده میشود. در مقابل، سیستمهای فدرال مانند برزیل، هند و ایالات متحده تمایل به توسعه چندین شهر بزرگ دارند که نفوذ ملی را میان خود متوازن میکنند.