بازار محتاط کار پس از جنگ؛ قراردادها از همیشه کوتاه‌تر شدند

نظرسنجی ایران‌تلنت، با مشارکت مدیران عامل و مدیران و کارشناسان منابع انسانی از طیف گسترده‌ای از صنایع، تصویری روشن از وضعیت کسب‌وکارها در نخستین ماه‌های سال ۱۴۰۵ و در فضای پس از جنگ ارائه می‌دهد. جان‌مایهٔ گزارش یک کلمه است: احتیاط. سازمان‌ها در شرایط عدم‌قطعیت اقتصادی، افق تعهدات خود را کوتاه کرده‌اند، دستمزدها را مشروط بسته‌اند و تمرکزشان را از توسعه به سمت بقا و مدیریت هزینه چرخانده‌اند.

بارزترین یافتهٔ امسال، فشرده‌شدن افق زمانی قراردادهاست. ۶۶ درصد از قراردادهای سال ۱۴۰۵ برای بازه‌ای سه‌ماهه یا کوتاه‌تر بسته شده‌اند. یعنی اکثریت سازمان‌ها ترجیح داده‌اند به‌جای تعهد بلندمدت، دست خود را برای واکنش سریع به تغییرات بازار باز نگه دارند. قرارداد کوتاه‌مدت از یک سو ابزار مدیریت ریسک کارفرماست، ولی از سوی دیگر بار بی‌ثباتی را به دوش نیروی کار منتقل می‌کند و می‌تواند به کاهش تعلق سازمانی، کاهش بهره وری و یا افزایش تمایل به ترک کار دامن بزند.

چالش‌ها: از جیب کارکنان تا ذهن آن‌ها

چهار چالش نخست به‌روشنی از بقیه فاصله گرفتند: حقوق کارکنان (۶۴٪)، مدیریت انگیزه (۵۰٪)، تعدیل نیرو (۵۰٪) و ابهام ناشی از تغییرات کسب‌وکار (۴۷٪). این ترکیب گویاست؛ چالش امروز صرفاً مالی نیست. فشار تورمی بر جبران خدمات از یک سو، و فرسایش انگیزه و ناچاری به تعدیل از سوی دیگر، نشان می‌دهد سازمان‌ها هم‌زمان با بحران هزینه و بحران سرمایهٔ انسانی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. تأمل‌برانگیز آن‌که ۹۰٪ پاسخ‌دهندگان ریشهٔ افت بهره‌وری را «درگیری ذهنی کارکنان با مسائل جاری کشور» دانسته‌اند؛ ردپای آشکار فضای پرتنش بیرونی بر عملکرد درون سازمان.

دستمزدها: افزایش، اما محتاط

59 درصد سازمان‌ها افزایش قانونی حقوق را اعمال کرده‌اند؛ اما پشت این عدد یک لایهٔ محافظه‌کارانه پنهان است. حدود ۳۰ درصد از قراردادهای تمدیدشده یا بدون افزایش بسته شده‌اند، یا کاهش یافته‌اند و یا دریافت حقوق به درآمد سازمان گره خورده است. به بیان دیگر، برای نزدیک به یک‌سوم نیروی کار، تمدید قرارداد به معنای همکاری طرفین برای بقا و راهکاری برای گذر از بحران بوده است.

جمع‌بندی و چشم‌انداز

داده‌ها روی‌هم‌رفته یک بازار کار «منتظر» را ترسیم می‌کنند: افق‌های کوتاه، دستمزدهای مشروط و اولویت‌یافتن بقا بر رشد. با این حال، مسیر برون‌رفت نیز پیداست. مدیرانی که در دل عدم‌قطعیت بتوانند با گفتگوهای دوطرفه همراهی تیمها را جلب کنند، معیارهای ارزیابی و تصمیم گیری را شفاف‌تر کنند، پیوند روشنی میان عملکرد و دریافتی برقرار سازند و انگیزهٔ تیم را با پروژه های زودبازده و ابزارهای غیرمالی تقویت کنند، در مدیریت نیروی انسانی و طی کردن این دوره ی گذار یک گام جلوتر خواهند بود. پیش‌بینی ایران‌تلنت این است که با فروکش‌کردن ابهام‌های پساجنگ و پررنگ شدن مذاکرات، بخشی از این محافظه‌کاری تعدیل شده و سازمان‌ها به‌تدریج به سمت قراردادهای پایدارتر و سرمایه‌گذاری دوباره روی نیروی انسانی و توسعه حرکت کنند. آنچه امروز «احتیاط» خوانده می‌شود، در صورت مدیریت درست می‌تواند به «انضباط» بدل شود؛ و سازمان‌هایی که این گذار را هوشمندانه طی کنند، برندگان دورهٔ بازیابی‌اند.

دربارهٔ داده‌ها: پاسخ‌دهندگان از سطوح مختلف سازمانی (۲۸٪ مدیر ارشد، ۱۷٪ مدیرعامل/عضو هیئت‌مدیره) و صنایع گوناگون، با غلبهٔ تولید و صنعت (۲۵٪).