بازداشت دانشآموزان نقض آشکار کرامت انسانی است
تشکلهای حامی حقوق کودکان در بیانیهای مشترک بازداشت کودکان و نقض حقوق بنیادین آنان را محکوم کردند.
دستگیری دانشآموزان در حوادث دیماه نگرانیهای زیادی برای حامیان حقوق کودک به وجود آورده است. آنها پیگیر سرنوشت دانشآموزان بازداشتی و برخوردهای قهری در مدارس هستند. در آخرین خبر منتشر شده از طرف سخنگوی وزارت آموزش و پرورش اعلام شد که در همان روزهای اولیه تمام دانشآموزان دستگیر شده که فریب دشمنان را خورده بودند، آزاد شدند و برای مشاوره به واحدهای مشاوره ارجاع داده شدند.» 28 بهمن ماه هم علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش از آزاد شدن همه دانشآموزان خبر داد. اما حامیان حقوق کودک و شوراهای صنفی همچنان معتقدند دانشآموزانی در بند هستند و سرنوشت آنها نگرانکننده است. در همین زمینه 36 تشکل اجتماعی حامی حقوق کودکان به منظور محکومیت بازداشت و نقض حقوق کودکان بیانیهای منتشر کردند.
در این بیانیه آمده است: «پیرو اقدام پیشین تشکلهای مدنی و نامهنگاری با سازمان زندانها و وزارت آموزش و پرورش درباره بازداشت و برخورد با دانشآموزان- و در پی بیپاسخ ماندن آن مکاتبات- ما، انجمنها و نهادهای مدنی امضاکننده این بیانیه، بار دیگر بازداشت کودکان، تشکیل پرونده قضایی برای آنان، اخذ و پخش اعترافات اجباری تلویزیونی و هرگونه برخورد امنیتی با دانشآموزان را نقض آشکار کرامت انسانی و مغایر با تعهدات بینالمللی دولتها در قبال حقوق کودکان دانسته و بهصراحت محکوم میکنیم.»
در ادامه به بنیانهای بینالمللی حقوقی اشاره شده است: «بر اساس پیماننامه جهانی حقوق کودک، اصل «منافع عالیه کودک» و حق ذاتی حیات، بقا و رشد، مبنای همه تصمیمها و اقدامات نسبت به افراد زیر ۱۸ سال است. بازداشت، فشار روانی، تهدید و انتشار اعترافات اجباری، پروندهسازی برای کودکان، در تعارض مستقیم با این اصول و تعهد دولتها به حمایت ویژه از کودکان آسیبپذیر قرار دارد. همچنین طبق اعلامیه جهانی حقوق بشر، هر انسان از کرامت، امنیت شخصی، منع رفتار تحقیرآمیز و دادرسی عادلانه برخوردار است؛ اصولی که در مورد کودکان اهمیتی مضاعف دارد.»
تهدید سلامت روان کودکان
تشنجهای اجتماعی، آسیبهای زیادی برای جامعه به همراه میآورد. در این میان کودکان و نوجوانان از همه بیدفاعترند. سلامت روان کودکان و نوجوانان موضوع دیگری است که دغدغهمندان در بیانیه یادشده بر آن تاکید کردهاند: «پخش اعترافات اجباری کودکان در رسانهها نقض حریم خصوصی و حیثیت آنان و تحمیل برچسبی ماندگار بر زندگیشان است و سلامت روان و آینده تحصیلی آنان را تهدید میکند. فرزندان ما بهقدر کافی از اندوهِ فقدان و قتل همکلاسیهای خود آزرده و سوگوارند؛ بیش از این بر رنج آنان نیفزایید.»
همچنین درباره امنیت دانشآموزان هشدار دادهاند: «متاسفانه اخبار حکایت از ورود نهادهای امنیتی و انتظامی به برخی مدارس دارد که در اینصورت استقلال و امنیت فضای تعلیم و تربیت را مخدوش کرده و محیط آموزشی را از بستر رشد به میدان ترس بدل میسازد. سکوت و بیعملی مسئولان ذیربط، بهویژه وزارت آموزش و پرورش، با مسئولیت قانونی و اخلاقی آنان در حمایت از دانشآموزان سازگار نیست.»
حامیان حقوق کودک خواستهای مشخصی دارند: «آزادی بیقید و شرط تمامی کودکان و نوجوانان بازداشتشده، توقف فوری بازداشت و پروندهسازی علیه کودکان، منع قطعی و بدون استثنای پخش اعترافات اجباری کودکان در هر رسانه، منع ورود نهادهای امنیتی و انتظامی به مدارس و محیطهای آموزشی، تأمین فوری حمایتهای روانی، اجتماعی و آموزشی، ارائه گزارش شفاف وزارت آموزش وپرورش در مورد قربانیان، بازداشتیها و آسیبدیدگان جامعه دانشآموزی، بهرهبرداری از عواطف و احساسات پاک کودکان و نوجوانان برای اهداف سیاسی یا جناحی، از سوی هر فرد یا جریانی، محکوم و مردود است.»
فعالان اجتماعی نویسنده بیانیه محکومیت بازداشت کودکان بر این باورند که برخورد قهری با کودکان و نوجوانان، جامعهای امن نمیسازد؛ بلکه بیاعتمادی و آسیبهای عمیق و ماندگار بر جای میگذارد: «ما مسئولیت پیامدهای این روند را متوجه تصمیمگیران و مجریان آن میدانیم و بر ضرورت پایبندی عملی دولت به تعهدات حقوق بشری، بهویژه حق حیات و بقا و رشد کودکان، تأکید میکنیم.»
در چهل روز گذشته، وضعیت دانشآموزان بازداشتی از سوی فعالان و حامیان حقوق کودک پیگیری شده است. محمد حبیبی، سخنگوی شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان هفته گذشته در گفتوگو با خبرنگار «آتیهآنلاین» تاکید کرده بود: «بخشی از دانشآموزان همچنان در بازداشت هستند و وضعیت آنها روشن نشده است.»
به گفته او حداقل بیش از 50 کودک در سراسر کشور هنوز در بازداشت هستند و سخنان سخنگوی وزارت آموزش و پرورش صحت ندارد. البته او تاکید کرد که هیچ آمار رسمی از سوی نهادهای مسئول، درباره تعداد دانشآموزان بازداشتی ارائه نشده و این اطلاعات از مجراهای دیگر دریافت شده است.