حمله به آبشیرینکن جاسک آب شرب ۱۰ هزار نفر را قطع کرد
رئیس هیئتمدیره فدراسیون صنعت آب ایران با اشاره به حمله به آبشیرینکن بونجی جاسک گفت تأمین اضطراری آب ۲۰ روستا در حدود یک هفته ممکن است اما بازسازی تأسیسات آبشیرینکن زمان بیشتری نیاز دارد. هنوز میزان دقیق اسیبدیدگی تاسیسات اعلام نشده است.
آب در غرب جاسک از دریا میآمد؛ از تأسیساتی که آب خام را میگرفت، شیرین میکرد و به روستاهایی میرساند که برای تأمین آب شرب گزینههای زیادی پیشروی خود ندارند. حالا در حملات اخیر آمریکا ایستگاه پمپاژ برداشت آب خام از دریا و ترانس برق آبشیرینکن بونجی از بین رفته است.
نتیجه قطع کامل آب شرب ۲۰ روستا با جمعیتی حدود ۱۰ هزار نفر است. عبدالحمید حمزهپور، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب هرمزگان گفته است آبشیرینکن بونجی ظرفیت تولید ۳۱۵۰ مترمکعب آب در شبانهروز را داشته و در حمله اخیر ایستگاه پمپاژ برداشت آب خام از دریا و ترانس برق مربوط به آن بهطور کامل تخریب شده است. در چنین شرایطی نخستین مسئله نه بازسازی کامل تأسیسات، بلکه رساندن آب به مردم است. احمد جمالالدینی، فرماندار جاسک، در بازدید از تأسیسات آسیبدیده گفته برای تأمین آب روستاهای بونجی از منابع جایگزین در شهرستان جاسک استفاده خواهد شد و روستاهای گزی و گوان نیز از ظرفیتهای موجود در شهرستان سیریک تغذیه میشوند. برای سایر روستاها نیز قرار است آبرسانی با تانکر انجام شود و از ظرفیت شرکتهای نفتی مستقر در منطقه و تانکرهای اعزامی از مرکز استان و شهرستانهای همجوار استفاده شود.
فرماندار جاسک گفته است آب شرب این ۲۰ روستا ظرف یک هفته بهصورت کامل و پایدار وصل خواهد شد. اما این «یک هفته» در واقع نقطهای است که باید میان تأمین آب و بازسازی تأسیسات تفاوت گذاشت؛ تفاوتی که رضا حاجیکریم، رئیس هیئتمدیره فدراسیون صنعت آب ایران، بر آن تأکید دارد.
حاجیکریم به آتیهآنلاین میگوید صنعت آب کشور با مشارکت دولت و بخش خصوصی ظرفیتهای امدادی و اضطراری مناسبی دارد و به همین دلیل زمانی حدود یک هفته برای رفع مشکل تأمین آب زمان منطقی است. حتی ممکن است بتوان با استفاده از تانکرها و سایر روشهای اضطراری نیاز آبی مردم را در مدت کوتاهتری تأمین کرد.
اما به گفته او خود آبشیرینکن را نمیتوان در یک هفته بازسازی کرد. این تأسیسات فقط یک دستگاه واحد نیست؛ دو بخش اصلی دارد: تأسیسات آبگیری که آب را از دریا دریافت میکند و تأسیسات شیرینسازی آب. تخریب ایستگاه پمپاژ برداشت آب خام از دریا و ترانس برق، به معنای آسیب به بخشهایی از زنجیرهای است که آب را از دریا به شبکه شرب میرساند. بنابراین، یک هفته میتواند زمان قابل قبولی برای آبرسانی اضطراری باشد اما نمیتوان آن را زمان بازسازی کامل آبشیرینکن دانست.
میزان خسارت نیز هنوز مشخص نیست. حاجیکریم میگوید برای اعلام رقم دقیق باید تیمهای کارشناسی میزان آسیبدیدگی تأسیسات را بررسی کنند زیرا در ایران چندین مدل و روش آبشیرینکنی وجود دارد و ابتدا باید مشخص شود تأسیسات آسیبدیده بونجی در کدام گروه قرار میگیرد.
سهم آبشیرینکنها در کل مصرف آب ایران حدود ۲.۵ درصد و در تأمین آب شرب حدود پنج درصد است؛ اما میانگین ملی واقعیت همه مناطق را نشان نمیدهد. در مکران شرقی، بخشی از نیاز آبی از منابع آب سطحی تأمین میشود، اما در مکران غربی، از جمله جاسک و میناب، آبشیرینکنها سهم قابل توجهی در تأمین آب دارند.
به همین دلیل آسیب به یک آبشیرینکن در منطقهای مانند جاسک، اگرچه در مقیاس کل کشور ممکن است تنها بخشی از ظرفیت تولید آب را از مدار خارج کند، برای روستاهایی که به همان تأسیسات وابستهاند، به معنای قطع کامل آب شرب است.
بازگشت آبشیرینکن بونجی به مدار بیش از یک هفته زمان نیاز دارد
وابستگی ایران به آبشیرینکنها با کشورهای جنوبی خلیج فارس قابل مقایسه نیست. به گفته حاجیکریم، عربستان حدود ۶۰ درصد آب خود را از آبشیرینکنها تأمین میکند و در کشورهایی مانند امارات، قطر و کویت، این سهم به حدود ۱۰۰ درصد رسیده است.
حاجیکریم تأکید دارد که موضوع فقط آسیب به یک آبشیرینکن نیست، بلکه تعرض به حقوق مردم مطرح است. او با اشاره به حمله پیشین به آبشیرینکن روستایی قشم در جریان جنگ ۴۰ روزه میگوید حمله به چنین تأسیساتی با کنوانسیون ژنو ۱۹۷۷ در تعارض مستقیم است و ایران نیز در چارچوب راهبرد بازدارندگی و اقدام متقابل ناچار است واکنش نشان دهد.
رئیس هیئتمدیره فدراسیون صنعت آب ایران درباره احتمال کشیده شدن جنگ به آبشیرینکنها اشاره میکند که شهرهایی مانند بندرعباس و بوشهر تمام آب خود را از آبشیرینکنها تأمین نمیکنند و منابع آب سطحی نیز در اختیار دارند. اما شهرهایی مانند دبی، کویت یا ابوظبی تقریباً تمام نیاز آبی خود را از آبشیرینکنها تأمین میکنند. او معتقد است در چارچوب راهبرد اقدام متقابل این مناطق در صورت کشیدهشدن جنگ به آبشیرینکنها آسیبپذیرتر خواهند بود و به همین دلیل بعید میداند چنین اقدامی در دستور کار قرار گیرد.
با این حال، برای مردم ۲۰ روستای غرب جاسک، بحث بازدارندگی و آسیبپذیری متقابل فعلاً مسئلهای انتزاعی است. آب شرب آنها قطع شده و راهحل فوری، تانکر، منابع جایگزین و استفاده از ظرفیت شهرها و شهرستانهای اطراف است. یک هفته، اگر وعده فرماندار محقق شود، میتواند زمان بازگشت آب به شبکه باشد؛ اما آبشیرینکن بونجی برای بازگشت به مدار به زمانی بیش از یک هفته نیاز دارد.