خزان زودرس در پارک لاله؛ هشدار درباره تنش آبی درختان و کمبود نیرو
پیگیریهای شهروندان از اختلال در سامانه آبیاری و کمبود تجهیزات نگهداری در بوستان لاله حکایت دارد. در مقابل، مسئولان فضای سبز منطقه ۶ تأکید میکنند خزان زودرس برخی درختان را نمیتوان صرفاً به کاهش آبیاری نسبت داد و افزایش دما و ویژگیهای گونههای گیاهی نیز در بروز این پدیده نقش دارد.
پیگیریهای شهروندانی که به طور مستمر در بوستان لاله تردد میکنند، از بروز اختلال در روند آبیاری بخشی از درختان، کاهش فشار آب و کمبود نیروی انسانی و تجهیزات نگهداری حکایت دارد. این در حالی است که مدیران شهری با تأکید بر اینکه علت خزان زودرس برخی درختان نیازمند بررسی تخصصی است، معتقدند این پدیده را نمیتوان صرفاً ناشی از کاهش آبیاری دانست.
پیگیریها از شهروندانی که در روزهای اخیر به طور مستمر در بوستان لاله حضور داشتهاند، نشان میدهد طی بیش از یک هفته گذشته روند آبیاری در بخشی از این بوستان با اختلال همراه بوده است. این شهروندان از کاهش فشار آب، تأخیر در رفع نقص پمپهای آبیاری و کمبود نیروی انسانی برای رسیدگی به فضای سبز سخن میگویند. با این حال، مدیران فضای سبز شهرداری تأکید دارند برای تعیین علت خزان زودرس برخی درختان باید مجموعهای از عوامل از جمله شرایط اقلیمی، تنش گرمایی و ویژگی گونههای گیاهی را نیز در نظر گرفت و نمیتوان کاهش آبیاری را تنها عامل این وضعیت دانست.
یکی از همسایگان این بوستان قدیمی گفت که همین حالا هم که پمپ را تعمیر کردهاند، فشار آب خیلی کم است و عملاً آب به اندازه کافی نمیرسد. از همان ابتدا هم گفتیم که رسیدگی به این مجموعه با یکی دو نفر امکانپذیر نیست. در بسیاری از بخشها کاری که باید دو نفر انجام دهند، فقط یک نفر انجام میدهد.
وی ادامه داد: امروز که به اینجا آمدم، گفتند پمپ را تعمیر کردهاند . اگر این پیگیریها نبود، بعید میدانم کسی متوجه مشکل میشد. تا همین صبح هم بسیاری از درختان آب دریافت نکرده بودند.»
یکی دیگر از شهروندان نیز با اشاره به پیامدهای احتمالی کمبود آب برای درختان گفت: «وقتی آب به ریشه درخت نمیرسد، درخت دچار تنش آبی میشود. این تنش مقاومت درخت را کاهش میدهد و زمینه را برای حمله آفات و بیماریها فراهم میکند. نتیجه این روند نیز خشک شدن تدریجی درختان است.»
بررسیهای میدانی همچنین از کمبود تجهیزات نگهداری فضای سبز حکایت دارد.
در پی انتشار این گزارش، ناصر امانی، عضو شورای شهر تهران، با اشاره به گزارشهای دریافتی از بوستان لاله گفت به نظر میرسد کاهش تعداد نیروهای فعال و بروز اشکال در سامانه آبیاری از جمله موضوعاتی است که باید از سوی شهرداری منطقه بررسی شود. وی افزود درختان هنوز خشک نشدهاند اما نشانههایی از آسیب در آنها مشاهده میشود و به همین دلیل موضوع را به شهردار منطقه ۶ منتقل کرده است تا در صورت وجود هرگونه نقص در روند نگهداری، هرچه سریعتر برطرف شود.
امانی بر لزوم رصد وضعیت فضای سبز و بوستانهای بزرگ پایتخت تأکید کرد و گفت: بوستان لاله پیش از این نیز با مسائل و حاشیههایی در حوزه نگهداری فضای سبز روبهرو بوده است. شهرداری همواره بر ارزش تاریخی و هویتی این بوستان تأکید کرده اما آنچه اهمیت دارد، تداوم رسیدگی و نگهداری اصولی از این سرمایههای شهری است. به گفته وی، ممکن است عواملی مانند افزایش دمای هوا یا کمآبی در بروز بخشی از مشکلات مؤثر باشند، اما در هر صورت مدیریت شهری باید با رصد مستمر از بروز خسارت به فضای سبز جلوگیری کند. این فضاهای سبز سرمایههای عمومی شهر هستند و حفاظت، نگهداری و آبیاری مناسب آنها از وظایف مدیریت شهری است.
وی افزود: اگر مشکلات نگهداری فضای سبز به موقع برطرف نشود، خسارت آن به تدریج گسترش پیدا میکند. این درختان علاوه بر نقش مؤثر در بهبود کیفیت هوا و محیط زیست، از نظر اقتصادی نیز سرمایههای ارزشمند شهر به شمار میروند و حفظ آنها باید در اولویت قرار گیرد.
امانی گفت: مسئولیت نگهداری بوستان لاله بر عهده شهرداری منطقه ۶ است. این موضوع را با شهردار منطقه نیز در میان گذاشتهام و امیدوارم اگر کمبود نیرو، نقص تجهیزات یا هر مشکل دیگری وجود دارد، در کوتاهترین زمان ممکن برطرف شود تا نیازی به طرح تذکر رسمی در صحن شورای شهر نباشد.
این نخستین بار نیست که نسبت به وضعیت مدیریت فضای سبز تهران هشدار داده میشود. امانی خردادماه امسال نیز با انتقاد از وضعیت مدیریت فضای سبز شهر تهران گفته بود: این وضعیت نابسامان و بینظمی در مدیریت فضای سبز شهر تهران در شأن شهرداری تهران نیست.
در مقابل، فریدنیا، مسئول اداره فضای سبز و اداره ساماندهی منطقه ۶ شهرداری تهران، تأکید کرد برای قضاوت درباره علت خزان زودرس برخی درختان باید همه عوامل مؤثر بررسی شود و نمیتوان صرفاً اختلال احتمالی در آبیاری را علت این پدیده دانست.
وی گفت: درختانی که سالها پیش در تهران کاشته شدهاند، در شرایط اقلیمی متفاوتی رشد کردهاند اما اکنون دمای هوا در برخی روزها به حدود ۴۵ درجه سانتیگراد میرسد و طبیعی است که برخی گونههای آبدوست تحمل چنین شرایطی را نداشته باشند. در مقابل، گونههایی مانند تبریزی، توت، ارغوان، اقاقیا و کبوده مقاومت بیشتری در برابر گرما و تنش آبی دارند.
فریدنیا افزود: اگر آبیاری یک محدوده برای حدود یک هفته به طور کامل متوقف شده باشد، آثار آن باید در تمام درختان همان محدوده دیده شود. بنابراین اگر تنها یک گونه خاص دچار خزان زودرس شده باشد، نمیتوان علت را صرفاً به اختلال در آبیاری نسبت داد و لازم است ویژگیهای فیزیولوژیک همان گونه نیز بررسی شود.
وی ادامه داد: خزان زودرس در بسیاری از موارد واکنش طبیعی گیاه به تنش گرمایی است. گیاه برای کاهش تبخیر، بخشی از برگهای خود را از دست میدهد تا بتواند رطوبت خود را حفظ کند. این فرآیند بخشی از سازوکار طبیعی گیاه در مواجهه با گرمای شدید است.
مسئول اداره فضای سبز و اداره ساماندهی منطقه ۶ گفت: با کاهش دمای هوا بسیاری از این درختان دوباره به وضعیت طبیعی بازمیگردند. این پدیده در سالهای اخیر و همزمان با افزایش دمای تهران بیشتر مشاهده شده است. از این رو برای تعیین علت دقیق خزان زودرس برخی درختان باید همه عوامل از جمله شرایط اقلیمی، ویژگی گونههای گیاهی و وضعیت آبیاری به صورت همزمان مورد بررسی قرار گیرد.